Açık prostat ameliyatı ne zaman yapılır?

Açık prostat ameliyatı, prostat büyümesinin cerrahi tedavisinde uzun yıllardır kullanılan yöntemlerden biridir. Günümüzde HoLEP, TUR-P ve diğer kapalı yöntemlerin yaygınlaşmasıyla daha az uygulanmaktadır. Ancak bazı hastalarda hâlâ önemli bir tedavi seçeneği olmaya devam etmektedir.
Birçok hasta prostat ameliyatı gerektiğini duyduğunda ilk olarak şu soruyu sorar:
"Açık ameliyat mı olacağım?"

Aslında günümüzde prostat ameliyatlarının büyük bölümü kapalı yöntemlerle yapılmaktadır.
Ancak bazı özel durumlarda açık cerrahi tercih edilebilir.
Bu nedenle açık prostat ameliyatının tamamen terk edildiğini düşünmek doğru değildir.
Açık prostat ameliyatı nedir?
Açık prostat ameliyatı, karın alt bölgesinden yapılan cerrahi kesi ile prostatın büyümüş kısmının çıkarılması işlemidir.
Bu ameliyatta prostat bezinin tamamı çıkarılmaz.
İyi huylu prostat büyümesine bağlı tıkanıklık oluşturan iç bölüm çıkarılır.
Bu nedenle açık prostat ameliyatı ile prostat kanseri ameliyatı birbirinden farklı işlemlerdir.
Bu iki ameliyat sıkça karıştırılır.

Açık prostat ameliyatı ile prostat kanseri ameliyatı aynı şey midir?
Hayır.
Bu çok önemli bir konudur.
İyi huylu prostat büyümesi nedeniyle yapılan açık prostat ameliyatı ile prostat kanseri nedeniyle yapılan radikal prostatektomi aynı ameliyat değildir.
İyi huylu prostat büyümesinde:

• Tıkanıklık yapan bölüm çıkarılır.
• Prostat kapsülü yerinde bırakılır.

Prostat kanserinde ise:

• Prostat bezinin tamamı çıkarılır.
• Farklı cerrahi prensipler uygulanır.

Bu nedenle iki ameliyatın amacı ve tekniği farklıdır.

Günümüzde açık prostat ameliyatı hâlâ yapılıyor mu?
Evet.
Ancak geçmişe göre çok daha az uygulanmaktadır.
Bunun temel nedeni kapalı yöntemlerin gelişmesidir.
Özellikle:

• TUR-P
• HoLEP
• Lazer prostat ameliyatları

birçok hastada başarılı sonuçlar sağlamaktadır.
Bu nedenle geçmişte açık ameliyat yapılan çok sayıda hasta günümüzde kapalı yöntemlerle tedavi edilebilmektedir.
Yine de bazı özel durumlarda açık cerrahi tercih edilebilir.
Açık prostat ameliyatı neden eskisi kadar sık yapılmıyor?
Bunun en önemli nedeni teknolojik gelişmelerdir.
Kapalı yöntemlerin yaygınlaşmasıyla birlikte:

• Daha küçük kesi ihtiyacı
• Daha kısa hastanede kalış süresi
• Daha hızlı iyileşme
• Daha az cerrahi travma

gibi avantajlar elde edilmiştir.
Bu nedenle günümüzde mümkün olduğunda kapalı yöntemler tercih edilmektedir.
Ancak bu durum açık ameliyatın gereksiz olduğu anlamına gelmez.
Açık prostat ameliyatı hangi durumlarda gündeme gelir?
Açık prostat ameliyatı bazı özel durumlarda değerlendirilebilir.
Örneğin:

• Çok büyük prostatlar
• Eşlik eden büyük mesane taşları
• Bazı anatomik özellikler
• Kapalı yöntemlerin uygun olmadığı durumlar

açık cerrahiyi gündeme getirebilir.
Ancak karar her hasta için ayrı verilmelidir.

Prostatın büyük olması açık ameliyat gerektirir mi?
Her zaman hayır.
Geçmişte çok büyük prostatlarda açık ameliyat daha sık uygulanıyordu.
Ancak günümüzde özellikle HoLEP gibi yöntemler sayesinde büyük prostatların önemli bir kısmı kapalı olarak tedavi edilebilmektedir.
Bu nedenle yalnızca prostatın gram veya cc cinsinden büyük olması açık ameliyat gerektirdiği anlamına gelmez.
Karar verilirken:

• Prostat hacmi
• Cerrahi deneyim
• Kullanılabilecek teknolojiler
• Hastanın genel durumu

birlikte değerlendirilir.

Çok büyük prostatlarda hangi yöntemler tercih edilir?
Bu soru sık sorulur.
Günümüzde büyük prostatlarda uygulanabilen yöntemler arasında:

• HoLEP
• Açık prostat ameliyatı
• Bazı merkezlerde robotik basit prostatektomi

bulunmaktadır.
Her yöntemin avantajları ve sınırlılıkları vardır.
Bu nedenle tedavi seçimi kişiye özel yapılmalıdır.

Açık prostat ameliyatı hangi yaş grubunda uygulanır?
Belirli bir yaş sınırı yoktur.
Karar verilirken yaş tek başına belirleyici değildir.
Daha önemli olan kriterler şunlardır:

• Genel sağlık durumu
• Kalp sağlığı
• Akciğer fonksiyonları
• Kullanılan ilaçlar
• Cerrahi riskler

Bu nedenle ileri yaşta olmak açık prostat ameliyatına engel değildir.
Açık prostat ameliyatı ile kapalı prostat ameliyatı arasındaki temel fark nedir?
Temel fark cerrahiye ulaşım şeklidir.
Kapalı yöntemlerde:

• İdrar kanalından girilir.
• Karında kesi yapılmaz.

Açık cerrahide ise:

• Karın alt kısmından kesi yapılır.
• Prostata doğrudan ulaşılır.

Her iki yöntemin amacı aynıdır.
Amaç prostatın tıkanıklık yapan bölümünü ortadan kaldırmak ve idrar akımını düzeltmektir.

Açık prostat ameliyatı nasıl yapılır?
Açık prostat ameliyatı ameliyathane koşullarında yapılan cerrahi bir işlemdir.
Hasta uygun anestezi altında hazırlanır. Daha sonra karın alt bölgesinden cerrahi kesi yapılır. Cerrah mesane veya prostat bölgesine ulaşarak prostatın idrar kanalını tıkayan büyümüş iç kısmını çıkarır.
Bu ameliyatta amaç prostatın tamamını almak değildir.
Amaç, idrar yolunu daraltan prostat dokusunu temizleyerek idrar akımını rahatlatmaktır.
İşlem sonrasında mesaneye sonda yerleştirilir. Bazı hastalarda dren de kullanılabilir.
Ameliyat sonrası dönemde hasta hastanede takip edilir.

Açık prostat ameliyatı ne kadar sürer?
Ameliyat süresi hastadan hastaya değişebilir.
Süreyi etkileyen faktörler şunlardır:

• Prostatın büyüklüğü
• Hastanın anatomik yapısı
• Eşlik eden mesane taşı olup olmaması
• Daha önce geçirilmiş ameliyatlar
• Hastanın genel sağlık durumu

Genellikle açık prostat ameliyatı birkaç saat içinde tamamlanır.
Ancak kesin süre ameliyat öncesi değerlendirmeye ve ameliyat sırasında karşılaşılan duruma göre değişebilir.
Bu nedenle hastalar süre konusunda kendi cerrahından bilgi almalıdır.

Açık prostat ameliyatından sonra hastanede kaç gün kalınır?
Açık prostat ameliyatı sonrası hastanede kalış süresi kapalı yöntemlere göre genellikle daha uzun olabilir.
Çünkü açık cerrahide karın bölgesinde kesi bulunur ve iyileşme süreci daha dikkatli takip edilir.
Hastanede kalış süresi şu faktörlere bağlıdır:

• Kanama durumu
• Sondanın durumu
• Genel iyileşme
• Ek hastalıklar
• Hastanın yaşı

Bazı hastalar birkaç gün içinde taburcu olabilirken bazı hastalarda takip süresi daha uzun olabilir.

Açık prostat ameliyatı sonrası sonda ne kadar kalır?
Açık prostat ameliyatı sonrasında çoğu hastada idrar sondası kullanılır.
Sondanın amacı:

• Mesanenin rahat boşalmasını sağlamak
• Ameliyat bölgesinin iyileşmesine yardımcı olmak
• İdrar akışını güvenli şekilde sürdürmek
• Kan pıhtılarının dışarı atılmasını kolaylaştırmak

olarak özetlenebilir.
Sonda süresi hastanın durumuna ve cerrahın tercihine göre değişebilir.
Bazı hastalarda birkaç gün yeterli olurken bazı kişilerde daha uzun süre gerekebilir.
Sondanın kalması ameliyatın başarısız olduğu anlamına gelmez.
Bu iyileşme sürecinin normal bir parçasıdır.

Açık prostat ameliyatının avantajları nelerdir?
Açık prostat ameliyatı günümüzde daha az uygulansa da bazı hastalarda önemli avantajlar sağlayabilir.
Özellikle çok büyük prostatlarda etkili bir yöntem olabilir.
Başlıca avantajları şunlardır:

• Büyük prostat dokusunun tek seansta çıkarılabilmesi
• Eşlik eden bazı mesane problemlerinin aynı seansta tedavi edilebilmesi
• Uzun yıllardır bilinen bir cerrahi teknik olması
• Seçilmiş hastalarda güçlü sonuçlar verebilmesi

Bu nedenle açık prostat ameliyatı tamamen eski veya geçersiz bir yöntem olarak görülmemelidir.
Doğru hastada hâlâ etkili bir cerrahi seçenektir.
Açık prostat ameliyatının dezavantajları nelerdir?
Açık prostat ameliyatı kapalı yöntemlere göre daha büyük bir cerrahi girişimdir.
Bu nedenle bazı dezavantajları olabilir.
Bunlar arasında:

• Karın bölgesinde kesi olması
• İyileşme süresinin daha uzun olabilmesi
• Hastanede kalış süresinin uzayabilmesi
• Kanama riskinin daha fazla olabilmesi
• Günlük yaşama dönüşün daha geç olabilmesi

sayılabilir.
Bu nedenlerle günümüzde uygun hastalarda kapalı yöntemler daha sık tercih edilmektedir.
Ancak bazı durumlarda açık cerrahi hâlâ gerekli olabilir.

Açık prostat ameliyatı riskli midir?
Her cerrahi işlemde olduğu gibi açık prostat ameliyatında da bazı riskler vardır.
Risk düzeyi hastanın genel sağlık durumuna göre değişir.
Olası riskler arasında şunlar bulunabilir:

• Kanama
• Enfeksiyon
• İdrar kaçırma
• Geçici işeme problemleri
• Yara yeri sorunları
• Anesteziye bağlı riskler

Bu riskler her hastada görülmez.
Ameliyat öncesinde hastanın kalp, akciğer ve genel sağlık durumu değerlendirilir.
Bu değerlendirme sayesinde riskler azaltılmaya çalışılır.

HoLEP mi açık prostat ameliyatı mı?
Bu soru özellikle büyük prostatı olan hastalar tarafından sık sorulur.
Günümüzde HoLEP yöntemi büyük prostatlarda önemli avantajlar sağlayabilmektedir.
HoLEP kapalı yöntemle yapılır ve karında kesi gerektirmez.
Açık prostat ameliyatı ise daha büyük cerrahi girişimdir.
Ancak bazı hastalarda açık cerrahi hâlâ uygun seçenek olabilir.
Bu nedenle "HoLEP mi açık ameliyat mı daha iyi?" sorusunun tek cevabı yoktur.
En doğru yöntem, hastanın prostat büyüklüğüne, genel sağlık durumuna ve cerrahi imkanlara göre belirlenir.

Açık prostat ameliyatı mı TUR-P mi?
TUR-P klasik kapalı prostat ameliyatıdır.
Genellikle orta büyüklükte prostatlarda tercih edilebilir.
Açık prostat ameliyatı ise daha büyük prostatlarda veya özel durumlarda gündeme gelebilir.
Günümüzde birçok hasta TUR-P, HoLEP veya diğer kapalı yöntemlerle tedavi edilebilmektedir.
Ancak bazı seçilmiş hastalarda açık cerrahi daha uygun olabilir.
Bu nedenle yöntem seçimi kişiye özel yapılmalıdır.

Açık prostat ameliyatı sonrası iyileşme nasıldır?
Açık prostat ameliyatı sonrasında iyileşme süreci kapalı yöntemlere göre biraz daha uzun olabilir.
Bunun temel nedeni karın bölgesinde cerrahi kesi bulunmasıdır.
İyileşme süreci boyunca:

• Sonda takibi yapılır.
• İdrar rengi izlenir.
• Ağrı kontrolü sağlanır.
• Günlük aktivitelere dönüş planlanır.

İlk günlerde hafif kanlı idrar görülebilir.
Bu durum çoğu zaman iyileşme sürecinin doğal bir parçasıdır.
Ancak beklenmeyen belirtiler ortaya çıktığında mutlaka doktora başvurulmalıdır.

Açık prostat ameliyatı sonrası normal yaşama ne zaman dönülür?
Bu süre kişiden kişiye değişebilir.
İyileşme sürecini etkileyen faktörler şunlardır:

• Hastanın yaşı
• Genel sağlık durumu
• Prostatın büyüklüğü
• Ameliyatın kapsamı
• Ek hastalıklar

Genel olarak açık cerrahi sonrası günlük yaşama dönüş kapalı yöntemlere göre daha uzun sürebilir.
Bu nedenle hastaların iyileşme sürecinde doktor önerilerine uyması önemlidir.
Açık prostat ameliyatı sonrası cinsellik etkilenir mi?
Bu konu hastaların en çok merak ettiği başlıklardan biridir.
Öncelikle şu bilinmelidir:
İyi huylu prostat büyümesi nedeniyle yapılan açık prostat ameliyatı ile prostat kanseri ameliyatı aynı değildir.
Bu nedenle cinsel fonksiyonlar üzerindeki etkiler de farklıdır.
Açık prostat ameliyatı sonrasında bazı hastalarda:

• Geriye boşalma (retrograd ejakülasyon)
• Meninin dışarı gelmemesi

görülebilir.
Bu durum özellikle prostat büyümesi ameliyatlarından sonra sık karşılaşılan bir sonuçtur.
Ancak bu durum cinsel isteğin kaybolduğu veya ereksiyonun mutlaka bozulduğu anlamına gelmez.
Her hasta ayrı değerlendirilmelidir.
Geriye boşalma nedir?
Geriye boşalma prostat ameliyatlarından sonra görülebilen bir durumdur.
Normalde meni penisten dışarı çıkar.
Geriye boşalmada ise meni mesaneye doğru yönelir.
Bu nedenle hasta:

• Orgazm hissedebilir.
• Ancak meni dışarı gelmeyebilir.
• Boşalma miktarında belirgin azalma fark edebilir.

Bu durum sağlık açısından genellikle tehlikeli değildir.
Ancak çocuk sahibi olmayı planlayan kişiler için önem taşıyabilir.
Bu nedenle ameliyat öncesinde mutlaka konuşulmalıdır.

Açık prostat ameliyatı sonrası tekrar prostat büyür mü?
Bu soru sık sorulur.
Açık prostat ameliyatında prostatın tıkanıklığa neden olan bölümü çıkarılır.
Bu nedenle çoğu hastada uzun yıllar boyunca belirgin rahatlama sağlanır.
Ancak prostat dokusunun tamamı çıkarılmadığı için teorik olarak yıllar içinde yeniden büyüme olabilir.
Bununla birlikte tekrar cerrahi gerektirecek düzeyde büyüme oldukça seyrektir.

Açık prostat ameliyatı sonrası PSA yükselir mi?
Ameliyat sonrasında prostat dokusunun önemli bir kısmı çıkarıldığı için PSA seviyelerinde düşüş görülebilir.
Ancak PSA'nın tamamen sıfırlanması beklenmez.
Çünkü prostat dokusunun tamamı alınmaz.
Bu nedenle ameliyat sonrası PSA takibi gerektiğinde devam edebilir.
PSA sonuçları her zaman hastanın klinik durumu ile birlikte değerlendirilmelidir.

Açık ameliyat yerine kapalı yöntem uygulanabilir mi?
Birçok hastada evet.
Günümüzde prostat cerrahisindeki teknolojik gelişmeler sayesinde çok sayıda hasta kapalı yöntemlerle tedavi edilebilmektedir.
Özellikle:

• TUR-P
• HoLEP
• Lazer yöntemleri

yaygın şekilde kullanılmaktadır.
Ancak her hasta aynı değildir.
Bazı durumlarda açık cerrahi daha uygun seçenek olabilir.
Bu nedenle karar bireysel verilmelidir.
Hangi hastalar açık prostat ameliyatı için daha uygun olabilir?
Bu karar ayrıntılı değerlendirme sonrasında verilir.
Açık cerrahi şu durumlarda düşünülebilir:

• Çok büyük prostatlar
• Eşlik eden büyük mesane taşları
• Bazı anatomik özellikler
• Kapalı cerrahinin uygun olmadığı durumlar

Ancak günümüzde birçok büyük prostat da kapalı yöntemlerle tedavi edilebilmektedir.
Bu nedenle her büyük prostat açık ameliyat gerektirir demek doğru değildir.

Açık prostat ameliyatı günümüzde hâlâ önemli bir seçenek midir?
Evet.
Her ne kadar kapalı yöntemler yaygınlaşmış olsa da açık prostat ameliyatı belirli hasta gruplarında hâlâ değerli bir tedavi seçeneğidir.
Önemli olan yöntem seçmek değil, doğru hasta için doğru yöntemi seçmektir.
Modern ürolojinin temel yaklaşımı budur.
Üroloji uzmanının değerlendirmesi
Açık prostat ameliyatı günümüzde geçmişe göre daha az uygulanmaktadır. Bunun temel nedeni HoLEP ve diğer kapalı yöntemlerin yaygınlaşmasıdır. Ancak açık cerrahi tamamen terk edilmiş bir yöntem değildir.
Özellikle seçilmiş hastalarda etkili ve güvenilir sonuçlar sağlayabilir.
Tedavi seçimi yapılırken prostatın büyüklüğü, hastanın genel sağlık durumu, eşlik eden hastalıklar ve cerrahi imkanlar birlikte değerlendirilmelidir.
Bu nedenle her hasta için en uygun yöntem bireysel olarak belirlenmelidir.
Hastaların en sık merak ettiği konu
Açık prostat ameliyatı önerilen birçok hasta, bu yöntemin artık uygulanmadığını veya mutlaka daha kötü bir seçenek olduğunu düşünmektedir.
Oysa günümüzde önemli olan açık veya kapalı ameliyat olması değildir.
Önemli olan hastanın durumuna en uygun yöntemin seçilmesidir.
Bazı hastalar için HoLEP en uygun seçenek olabilir. Bazı hastalar için TUR-P yeterli olabilir. Bazı özel durumlarda ise açık prostat ameliyatı en doğru yaklaşım olarak değerlendirilebilir.
Açık prostat ameliyatı ne zaman yapılır? sorusunun cevabı; prostatın büyüklüğüne, hastanın anatomik özelliklerine, eşlik eden problemlere ve cerrahi değerlendirmeye göre değişir. Günümüzde daha az uygulanıyor olsa da doğru hastada hâlâ etkili ve güvenilir bir tedavi seçeneğidir.

Prof. Dr. Emre Tüzel hakkında
Prof. Dr. Emre Tüzel, üroloji alanında uzun yıllara dayanan akademik ve klinik deneyime sahip bir hekimdir. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi mezunudur. Üroloji uzmanlık eğitimini Dokuz Eylül Üniversitesi'nde tamamlamıştır. Prostat hastalıkları, ürolojik kanserler, laparoskopik ve robotik cerrahi alanlarında çalışmaları bulunmaktadır. Günümüzde İzmir'de Özel Egepol Hastanesi'nde izmir üroloji doktoru ve izmir ürolog uzman hekimi olarak hasta kabul etmektedir.